Bireysel Emeklilik Sistemi’ne (BES) ilişkin 28 Ocak 2026 tarihli yeni genelge, 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek. Genelge, daha önce yayımlanmış çok sayıda düzenlemeyi yürürlükten kaldırarak BES uygulamalarını tek çatı altında toplamayı amaçlıyor. Win Grup Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Ümit Timur ile yeni genelgenin ayrıntılarını konuştuk.
Yeni BES Genelgesi’nin temel çerçevesi nedir?
Bu genelge, aslında tek başına yeni kurallar getirmiyor da mevcut uygulamaları sadeleştirip standartlaştırıyor. Genelgenin giriş bölümünde açıkça belirtildiği üzere; 4632 sayılı Kanun, BES Yönetmeliği, Devlet Katkısı Yönetmeliği, Otomatik Katılım ve Kısmen Ödeme düzenlemeleri gibi pek çok alana ilişkin esasları tek bir genelgede topluyor.
Bu yönüyle genelge, sektördeki dağınık mevzuat algısını ortadan kaldırıyor.
Otomatik Katılım Sistemi (OKS) açısından genelge ne söylüyor?
Otomatik katılım tarafında en önemli vurgu, işveren, şirket ve katılımcı arasındaki rollerin netleştirilmesi.
Genelge; çalışan bilgilendirmelerinin içeriğini, sürelerini ve tekrar esaslarını açıkça tanımlıyor. Böylece “çalışan bana bilgi vermedi” veya “işveren sorumluluğu” gibi tartışmaların azaltılması hedefleniyor.
Cayma, ara verme ve sistemden çıkış süreçleri nasıl ele alınıyor?
Cayma hakkı aynen korunuyor. Ancak caymanın birikime etkisi, devlet katkısı sonuçları, iade süreleri gibi hususları katılımcıya yazılı ve izlenebilir biçimde bildirilmek zorunda. Genelge, bu yönüyle ani ve bilinçsiz çıkışların önüne geçmeyi hedefliyor.
Ara verme, katkı payı tutarının değiştirilmesi ve sözleşmenin askıya alınması gibi durumlar da net kurallara bağlanmış durumda.
Genelgenin esas aldığı, şirketler açısından operasyonel disiplin ne anlama geliyor?
Yeni genelge, şirket içi süreçlerin kayıt altına alınmasına büyük önem veriyor.
Bilgilendirme, talep, değişiklik ve onay süreçlerinin tamamı izlenebilir ve denetlenebilir olmak zorunda. Bu durum, kısa vadede operasyon yükü gibi görülse de uzun vadede itiraz ve uyuşmazlıkları azaltacak.
Emeklilik hakkı ve emeklilik planlaması açısından ne öne çıkıyor?
Genelge, emeklilik hakkı kazanıldığında katılımcıya sunulacak seçeneklerin (toplu ödeme, programlı geri ödeme, yıllık gelir sigortası) karşılaştırmalı biçimde anlatılmasını zorunlu kılıyor. Bu, emeklilik aşamasında yanlış yönlendirme riskini ciddi biçimde azaltan bir adım olacak.
Satış ve bilgilendirme süreçlerinde ne değişiyor?
Genelgenin Bölüm A başlığı tamamen şirketlerin katılımcılara sunacağı bilgi, belge ve formlara ayrılmış durumda.
Örneğin, emeklilik sözleşmesi teklif formlarının en az 12 punto, kolay okunabilir yazı karakteriyle, iki nüsha ve orijinal imzalı şekilde düzenlenmesi zorunlu hale getiriliyor
Bu, “imzalat geç” yaklaşımının önüne geçilmesi açısından oldukça net bir düzenleme.
Sektör bu genelgeye nasıl yaklaşmalı?
Her yeni düzenleme ilk etapta soru işaretleri doğurur. Ancak genelgenin ruhuna bakıldığında, sistemin daha sağlam bir zemine oturtulmak istendiği çok net. Şirketlerin, acentelerin ve aracıların bu süreci birlikte okuyup uyum sağlaması gerekiyor. Her yeni düzenleme başlangıçta yeni ve çetrefilli iş yükü olarak görülür ancak işler yoluna girdiğinde, süreç işlemeye başladığında oluşan tablo herkesi memnun edecektir.
Acenteler, brokerler bu genelgeyi nasıl okumalı?
Bu genelge, işi doğru yapan sigorta aracıları için bir tehdit değil; tam tersine bir koruma.
Satış sonrası sorumluluğu güçlendiriyor ve “sadece sözleşme yapan” değil, sözleşmeyi yöneten sigortacıları öne çıkarıyor. Süreç başladığında belki de bu yeni düzenlemeler sayesinde acente veya brokerlerin bankalarla bu alanda boy ölçüştüğünü göreceğiz.
Devlet katkısı konusunda netleşen noktalar var mı?
Evet, özellikle yabancı uyruklu katılımcılar ve mavi kart sahipleri için açık hükümler getiriliyor.
Teklif formunda Türk vatandaşı olmayan ve mavi kartı bulunmayan katılımcılara Devlet katkısı ödenmeyeceği, mavi kart sahiplerinde ise devlet katkısının, kartın şirkete ibraz edilmesinden sonra başlayacağı açıkça belirtilmek zorunda.
Bu şekilde sahada sık yaşanan yanlış beklentilerin önüne geçilecek.
Katılımcı bilgilendirmeleri nasıl standartlaştırılıyor?
Genelge eklerinde yer alan Ek A.11 ve Ek A.12 ile çalışanlar ve katılımcılar için yapılacak üç aylık bilgilendirmelerin içeriği detaylı şekilde tanımlanmış.
Bu bilgilendirmelerde artık birikim tutarı, fon dağılımı, fon performansları, piyasa gelişmeleri, fon risk profilleri gibi bilgilerin karşılaştırmalı ve anlaşılır şekilde sunulması zorunlu hale geliyor.
BEFAS ve fon bilgilendirmeleri açısından neler değişiyor?
Genelge, BEFAS üzerinden sunulan fonlarla ilgili bilgilendirmeyi merkezi hale getiriyor. Katılımcılar fonlara ilişkin gider kesintilerini, performans bilgilerini, fon stratejilerini BEFAS Bilgilendirme Platformu üzerinden öğrenebilecek.
Hediye katkı payı konusu nedir?
Evet. MADDE 13 ile üçüncü kişilerin katılımcı adına hediye bakış açısıyla ek katkı payı ödemesine ilişkin süreçler ilk kez bu kadar net tanımlanıyor. Karekod veya benzeri tanımlayıcılar üzerinden ödeme yapılması, bilgilendirme ve sertifika üretimi gibi adımlar ayrıntılı şekilde düzenlenmiş durumda
Peki bu genelge ne değildir? Yanlış yorumlanan noktalar var mı?
Kesinlikle var. Özellikle son dönemde devlet katkısı oranının düşürülmesinden sonra böyle bir genelgeye sektörün paydaşlarınca ilk etapta korkuyla bakılabilir. Ancak bu genelge BES’i cazibesiz hale getirmiyor, devlet katkısını kaldırmıyor, sisteme girişleri zorlaştırmıyor.
Aksine, yanlış satış, eksik bilgilendirme ve uygulama farklılıklarını azaltmayı hedefliyor. Ayrıca önceki yıllarda yayımlanmış çok sayıda genelgeyi yürürlükten kaldırarak sade bir yapı kuruyor
Genelge “BES büyümesini yavaşlatır mı?”
Kısa vadede bir alışma süreci olabilir. Zaten bu durum öngörüldüğü için genelgenin başlangıç tarihi ileri tarihe bırakılmış. Ancak uzun vadede BES’in daha sağlıklı büyümesine katkı sağlar. Kontrolsüz büyüme, sistem için her zaman risklidir. Bu düzenleme, büyümeyi değil, yanlış büyümeyi engelliyor.
Son olarak BES’in geleceğine dair ne söylersiniz?
BES uzun vadeli bir güven sistemi. Bu genelge de güveni güçlendirmeye yönelik. Kurallar netleştikçe, sistem daha sağlıklı büyür. Yeni genelge, bu açıdan önemli bir eşik.
Sektörümüz için hayırlı olmasını dilerim.
