Deprem anında doğru hareket etmek, panik yerine güvenli davranışlara odaklanmak büyük önem taşıyor. Uzmanların ve resmi kurumların önerilerine göre deprem sırasında bulunulan yere göre alınması gereken önlemler farklılık gösteriyor.
Deprem Anında Panik Yapmayın: Nerede Olduğunuza Göre Ne Yapmalısınız?
Deprem sırasında yapılacak doğru davranışlar, bulunulan ortama göre değişiyor. AFAD’ın deprem anında yapılması gerekenler rehberi, sarsıntı sırasında özellikle panik yapmamak, güvenli bir pozisyon almak ve sarsıntı bitmeden binayı terk etmeye çalışmamak gerektiğini vurguluyor.
Bina İçindeyseniz: Çök, Kapan, Tutun
Deprem sırasında bina içindeyseniz öncelikle sakin kalmaya çalışın. Cam, pencere, dışarıya bakan duvarlar, devrilebilecek dolap ve raflar ile üzerinize düşebilecek eşyalardan uzaklaşın.
Güvenli bir noktada:
- ÇÖK: Dizlerinizin üzerine çökün.
- KAPAN: Başınızı ve ensenizi ellerinizle veya uygun bir koruyucu malzemeyle koruyun.
- TUTUN: Düşmemek için sağlam ve sabit bir eşyaya tutunun.
Mümkünse sağlam bir masa altına veya koruma sağlayabilecek dayanıklı bir eşyanın yanına geçin. Sarsıntı tamamen sona erene kadar bulunduğunuz güvenli noktayı terk etmeyin.
Merdivene ve Asansöre Koşmayın
Deprem anında en sık yapılan hatalardan biri binayı hemen terk etmeye çalışmak oluyor. AFAD, sarsıntı sırasında merdivenlere veya çıkışlara doğru koşulmaması, balkonlara çıkılmaması ve kesinlikle asansör kullanılmaması gerektiğini belirtiyor.
Pencere veya balkondan atlamak da ciddi yaralanmalara neden olabilir. Sarsıntı sona ermeden binayı terk etmeye çalışmak yerine güvenli bir yerde korunmak gerekiyor.
Açık Alandaysanız Binalardan Uzaklaşın
Deprem sırasında dışarıdaysanız açık alanda kalın. Binalardan, duvar diplerinden, elektrik direklerinden, enerji hatlarından ve ağaçlardan uzaklaşın.
Özellikle bina cephelerinden düşebilecek cam, sıva, baca ve diğer parçalar ciddi tehlike oluşturabilir. Deniz kıyısında bulunanların ise olası tsunami riskine karşı sahilden uzaklaşması gerekiyor.
Araç Kullanırken Depreme Yakalanırsanız
Araç kullanırken deprem meydana gelirse, bulunduğunuz yer güvenliyse yolu kapatmayacak şekilde sağa yanaşarak durun. Bina, köprü, üst geçit, enerji hattı, direk ve ağaçların yanında durmaktan kaçının.
AFAD’ın önerisine göre güvenli bir noktada araç durdurulduktan sonra sarsıntının geçmesi beklenmeli, ardından çevrenin güvenliği değerlendirilerek hareket edilmelidir.
Metro ve Toplu Taşımada Ne Yapılmalı?
Metro veya tren içerisindeyseniz gereksiz şekilde araçtan inmeye çalışmayın. Sarsıntı sona erene kadar sıkıca sabitlenmiş korkuluk, askı veya uygun bir noktaya tutunun ve görevli personelin yönlendirmelerini takip edin.
Deprem Sırasında Bunları Yapmayın
Deprem anında şu davranışlardan kaçınılması gerekiyor:
- Panikle koşmak
- Merdivenlere yönelmek
- Asansör kullanmak
- Balkona çıkmak
- Pencerelerden atlamak
- Cam ve devrilebilecek eşyaların yanında beklemek
- Sarsıntı devam ederken binayı terk etmeye çalışmak
- Gereksiz telefon görüşmeleriyle iletişim hatlarını meşgul etmek
- Kibrit veya çakmak yakmak, elektrik düğmelerine dokunmak
Bu tür davranışlar deprem sırasında mevcut tehlikeyi daha da artırabilir.
Sarsıntı Bittikten Sonra Ne Yapmalı?
Sarsıntı sona erdiğinde öncelikle kendi güvenliğinizi ve çevrenizdeki kişilerin durumunu kontrol edin. Güvenli olduğundan emin olduktan sonra binayı terk edin.
Gaz kokusu veya herhangi bir sızıntı şüphesi varsa ateş yakmayın ve elektrik düğmelerine dokunmayın. Güvenli koşullar oluştuğunda gaz ve su vanalarını, gaz kokusu yoksa elektrik şalterini kapatın. Afet ve acil durum çantanızı alarak belirlenen toplanma alanına gidin.
Artçı sarsıntıların meydana gelebileceğini unutmayın ve hasarlı binalara tekrar girmeyin. Yetkili kurumların açıklamalarını takip edin ve acil yardım araçlarının ulaşımını engelleyecek şekilde trafiğe çıkmamaya özen gösterin.
Depremde En Önemli Kural: Sakin Kalın ve Doğru Hareket Edin
Depremi engellemek mümkün değil. Ancak deprem öncesinde hazırlıklı olmak ve sarsıntı sırasında doğru davranışları bilmek, risklerin azaltılmasına yardımcı olabilir.
Unutmayın: Deprem anında panik yerine doğru hareket etmek, bulunduğunuz ortamın risklerini değerlendirmek ve Çök-Kapan-Tutun uygulamasını doğru şekilde yapmak hayati önem taşıyor.
