İkinci el araç satın alırken tüketicilerin ilk kontrol ettiği bilgilerden biri hasar geçmişi oluyor. Halk arasında “Tramer kaydı” olarak bilinen hasar sorgulamasında herhangi bir kayıt bulunmaması ise çoğu zaman aracın tamamen kazasız ve sorunsuz olduğu şeklinde yorumlanıyor. Ancak yalnızca hasar kaydı sorgulamasına güvenmek, aracın geçmişi hakkında eksik bir değerlendirmeye yol açabiliyor.
Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) tarafından sunulan hasar geçmişi verileri, sigorta şirketlerinin sisteme aktardığı kayıtlarla sınırlı. Bu nedenle sigortaya bildirilmeden araç sahibinin kendi imkanlarıyla yaptırdığı onarımlar hasar sorgulamasında görünmeyebiliyor.
Bu durum, “Tramer kaydı yok” ile “araç hiç kazaya karışmadı” ifadelerinin aynı anlama gelmediğini ortaya koyuyor.
Tramer kaydı hangi bilgileri gösteriyor?
Araçların sigorta geçmişine ilişkin çeşitli bilgiler SBM üzerinden sorgulanabiliyor. Hasar geçmişi, kaza tarihi, hasar tutarı, ağır hasar durumu ve mevcut olması halinde eksper raporunda yer alan değişen parça bilgileri bu sorgulamalarda görülebiliyor.
Plaka değişmiş olsa dahi araçla ilgili geçmiş hasar kayıtlarına ulaşılabilmesi mümkün. Bazı sorgulamalar ise şasi numarası üzerinden gerçekleştirilebiliyor.
Ancak sistemde yer alan verilerin kapsamı sigorta şirketlerinin merkeze bildirdiği bilgilerle sınırlı. Dolayısıyla sigorta şirketine intikal etmeyen veya sisteme aktarılmayan bir onarımın hasar sorgusunda görünmesi beklenmiyor.
Tramer kaydı olmayan araç kazalı olabilir
Bir aracın hasar sorgulamasında kayıt bulunmaması, aracın geçmişte hiç kaza yapmadığını kesin olarak göstermiyor.
Örneğin araç sahibi küçük veya orta ölçekli bir kazanın ardından sigorta şirketine başvurmak yerine onarım masrafını kendi cebinden karşılamış olabilir. Bu durumda yapılan işlem sigorta hasar dosyasına dönüşmediği için standart hasar geçmişinde yer almayabilir.
Kapı, çamurluk, tampon veya başka parçaların değiştirilmiş olması da tek başına Tramer sorgusunda bu işlemlerin görüleceği anlamına gelmiyor. İşlemin sigorta sistemi dışında gerçekleştirilmesi halinde araç, sorgulamada hasarsız görünebilir.
Bu nedenle ikinci el araç alırken “hasar kaydı yok” ifadesinin kapsamı doğru anlaşılmalı.
Tramer’de hangi hasarlar görünmeyebilir?
Hasar geçmişi sorgulamasında yer alan bilgiler, belirli tarihten itibaren sigorta şirketleri tarafından gerçekleştirilen kasko ve trafik sigortası hasar ödemelerine dayanıyor.
Sigorta kapsamı dışında gerçekleştirilen onarımlar bu kayıtların dışında kalabiliyor. Ayrıca bazı cam hasarları, çalınma olayları ve mini onarım kapsamında yapılan işlemler de standart hasar geçmişi sorgulamasında görünmeyebiliyor.
Bu nedenle araç fiziksel olarak onarım görmüş olmasına rağmen sigorta kayıtlarında hasarsız veya düşük hasarlı görünmesi mümkün.
Hasar tutarı aracın durumunu tek başına göstermez
Tramer sorgusunda görülen hasar tutarı da aracın mevcut durumunu tek başına ortaya koymuyor.
Hasar bedeli; kazanın gerçekleştiği tarihe, kullanılan parçaların fiyatlarına, işçilik maliyetlerine, aracın marka ve modeline ve onarım koşullarına göre değişebiliyor.
Örneğin yeni ve yüksek değerli bir araçta far, tampon ve elektronik sensörlerde meydana gelen hasar yüksek bir onarım bedeline ulaşabilir. Buna karşılık daha eski bir araçta kapsamlı bir kaporta işleminin kayıtlı hasar tutarı bugünkü fiyatlarla karşılaştırıldığında düşük kalabilir.
Bu nedenle Tramer’deki rakamın ekspertiz bulgularıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Değişen parçalar her zaman Tramer’de çıkar mı?
Eksper raporu bulunan bazı hasarlarda değişen parça bilgilerine ulaşılabiliyor. Ancak bunun için ilgili kazaya ilişkin eksper kaydının sistemde bulunması gerekiyor.
Araç sigorta şirketine bildirilmeden özel servis veya sanayide onarılmışsa değişen parçaların hasar sorgusunda görünmemesi mümkün.
Bu nedenle araç satın alırken elektronik sorgunun yanında fiziksel ekspertiz de yapılması önem taşıyor.
İkinci el araç ekspertizinde nelere bakılmalı?
İkinci el araç ekspertizi yalnızca boya ve değişen parça kontrolünden ibaret olmamalı.
Özellikle şasi, podye, direkler, marşpiyeller, tavan, ön ve arka panel gibi aracın yapısal bütünlüğünü ilgilendiren bölümlerin dikkatli şekilde incelenmesi gerekiyor.
Bu bölgelerde kaynak, kesme, düzeltme veya değişim izleri bulunması, aracın geçmişte ciddi bir kazaya maruz kalmış olabileceğine işaret edebilir.
Bunun yanında motor, şanzıman, fren sistemi, süspansiyon, elektronik sistemler ve aracın türüne göre hibrit veya elektrikli batarya sistemi de kontrol edilmeli.
Elektronik arıza kayıtlarının diagnostik cihazlarla incelenmesi de aracın mevcut durumu hakkında ek bilgi sağlayabilir.
Kilometre geçmişi de mutlaka kontrol edilmeli
İkinci el araç alımında hasar geçmişi kadar kilometre geçmişi de önem taşıyor.
Gösterge panelinde yazan kilometre değeri tek başına yeterli kabul edilmemeli. Geçmiş muayene kayıtları, servis faturaları, yetkili servis kayıtları ve bakım belgeleri birbiriyle karşılaştırılmalı.
Aracın geçmişte daha yüksek kilometrede kayda girdiği, ancak günümüzde daha düşük kilometre gösterdiği tespit edilirse bu durum önemli bir tutarsızlık oluşturuyor.
Bu nedenle kilometre kontrolünün yalnızca araç göstergesi üzerinden değil, mümkün olduğunca geçmiş kayıtlar üzerinden yapılması gerekiyor.
Servis geçmişi neden önemli?
Yetkili servis veya özel servislerde gerçekleştirilen bakım ve onarımlar, Tramer sorgusundan farklı bilgiler sunabiliyor.
Servis kayıtlarında rutin bakımların yanı sıra önemli mekanik onarımlar, parça değişimleri ve bazı garanti işlemleri görülebiliyor.
Ancak aracın tüm geçmişinin tek bir servis ağı üzerinden yürütülmüş olması gerekmiyor. Araç farklı dönemlerde farklı servislerde bakım görmüş olabileceğinden, servis kayıtları da diğer bilgilerle birlikte değerlendirilmelidir.
Ağır hasar kaydı bulunmaması yeterli mi?
Bir aracın ağır hasar kaydının bulunmaması önemli bir bilgi olmakla birlikte tek başına aracın geçmişte ciddi bir kaza geçirmediğini kanıtlamıyor.
Araç sahibi ciddi bir kazanın ardından sigorta şirketine başvurmadan onarım yaptırmışsa, sigorta kayıtlarında beklenen hasar kaydı oluşmayabilir.
Bu nedenle özellikle şasi ve aracın taşıyıcı bölümlerinin fiziksel olarak incelenmesi büyük önem taşıyor.
Şasi numarası neden kontrol edilmeli?
İkinci el araç araştırmasında plakanın yanı sıra şasi numarasının da kontrol edilmesi gerekiyor.
Plaka araç kullanım süresi içinde değişebilirken şasi numarası aracın temel kimlik bilgilerinden biri. Bu nedenle araç üzerindeki şasi numarası ile ruhsatta yer alan bilgilerin karşılaştırılması önemli.
Şasi bölgesinde olağandışı kaynak, kazıma veya başka bir müdahale şüphesi bulunması halinde araçla ilgili daha kapsamlı inceleme yapılması gerekiyor.
“Tramer temiz” ifadesine tek başına güvenmeyin
İkinci el araç ilanlarında “Tramer temiz”, “hasar kayıtsız” veya “kazasız” gibi ifadeler sıkça kullanılıyor. Ancak bu ifadeler, aracın bütün geçmişinin eksiksiz şekilde incelendiği anlamına gelmiyor.
Tramer sorgusu, araç hakkında önemli bilgiler sağlayan temel kontrollerden biri. Fakat sigorta sistemine girmeyen onarımlar bu sorgulamanın dışında kalabiliyor.
Bu nedenle ikinci el araç satın alırken Tramer kaydı; ekspertiz raporu, kilometre geçmişi, servis kayıtları, değişen ve boyalı parçalar ile aracın mekanik durumu birlikte değerlendirilerek ele alınmalı.
