Acentelik, temsil edilen işletmenin sözleşmelerine aracılık etmeyi veya yetki çerçevesinde onun adına sözleşme yapmayı meslek edinmektir. Sigorta acentesi de müşterisini dinler, ihtiyacını belirler, teklifleri karşılaştırır, teminatları anlatır ve poliçeyi düzenler. Aldığı komisyon, bütün bu çalışmanın karşılığıdır.
*Peki, poliçe iptal edildiğinde bu emeğin karşılığı neden geri alınır?*
Bir kargo acentesinin ürünü iade eden müşteriye kargo bedelini iade mi ediyor, yoksa iade için tekrar hizmet bedi mi alıyor?
Bir başka soru, vatandaş aracını satışını noterde yaptı, dışarı çıktılar her hangi bir nedenle anlaşamadılar. Satışı tekrar iptal etmek istediler, noter iptal edilen satış için aldığı hizmet bedelini iademi ediyor? İkinci satış için yeniden hizmet bedeli mi alıyor?
*Sonradan değişen bir karar, daha önce verilmiş hizmeti yok saymaya yeter mi?*
Sigorta acentesi bir tuşa basıp para kazanmıyor. Bazen tek poliçe için saatlerce çalışıyor. Telefon görüşmeleri, teklif hazırlıkları, teminat karşılaştırmaları, bilgilendirmeler… Üstelik iptal talebi geldiğinde yeniden mesai harcıyor. Sonuçta iki kez çalışıyor; kazandığı komisyonun da bir bölümünü veya tamamını geri veriyor.
Türk Ticaret Kanunu’nun 114. maddesi, acentenin ücret hakkını sözleşmenin yerine getirilmesiyle ilişkilendiriyor; belirli durumlarda ücret hakkının düşmesini ve ödenen tutarın geri verilmesini düzenliyor. Ancak aynı madde, temsil edilen işletmeye yüklenebilen nedenlerle sözleşmenin yerine getirilmemesi hâlinde acentenin ücretini koruyan bir hüküm de içeriyor. Dolayısıyla tartışmayı yalnızca “Poliçe iptal edildi, komisyon geri alınır” cümlesine sıkıştırmak yeterli değildir.
*Biz her kesintinin hangi kanun hükmüne, hangi sözleşme maddesine dayandığını bilmek istiyoruz.*
Sigortalının hak ettiği prim iadesine itirazımız yok. İtirazımız, bu hesap yapılırken acentenin tamamladığı hizmetin ve üstlendiği maliyetin karşılıksız bırakılmasına.
SDDK’ya, SAİK’e ve sektörün tüm temsil makamlarına çağrımız açıktır: İptallerde komisyon uygulamasını gerekçeleriyle şeffaflaştırın; acentenin sunduğu hizmeti koruyacak açık ve hakkaniyetli bir düzenleme getirin.
*Poliçe iptal edilebilir. Ama harcanan zaman geri gelmez, verilen emek silinmez. Acente emeğini, herkesin vazgeçebildiği ücretsiz bir hizmet saymaktan artık vazgeçin.*
MUHAMMET DOĞANTEMUR
