Sigorta eksperi ve Sigorta Tahkim Komisyonu bilirkişisi Ali İhsan Balta, Türk sigorta sektöründe hasar süreçlerinin daha şeffaf, izlenebilir ve denetlenebilir hale getirilmesi için atılan adımların önemine dikkat çekti. Balta, bu kapsamda ALO 193’ün önemli bir mekanizma olduğunu ancak hasar dosyalarının merkezinde görev yapan eksperlerin sahada karşılaştığı baskı, tehdit, müdahale, usulsüzlük ve suiistimal girişimlerinin de sistematik biçimde kayıt altına alınması gerektiğini belirtti.
Balta’ya göre eksperler yalnızca hasarı tespit eden kişiler değil; servis, onarım, parça, belge, tarafların talepleri ve dosyanın gerçekliği hakkında aynı anda bilgi sahibi olan önemli saha aktörleri. Bu nedenle eksperlerin tespit ve bildirimlerinin, sigorta sektörünün denetim ve suiistimalle mücadele mekanizmalarının ayrılmaz bir parçası haline getirilmesi gerekiyor.
Eksperler Sahada Önemli Risklerle Karşılaşıyor
Sigorta eksperlerinin büyük ölçüde sahada görev yaptığını belirten Balta, eksperlerin servislerde, sanayi sitelerinde, otoparklarda, çekici alanlarında ve ağır hasarlı araçların bulunduğu çeşitli ortamlarda çalıştığını ifade etti. Eksperlerin teknik kararlarının ciddi ekonomik sonuçlar doğurabildiğine dikkat çeken Balta, bu nedenle zaman zaman hakaret, tehdit, teknik kanaati değiştirmeye yönelik baskı, ekspertiz işleminin engellenmesi, gerçeğe aykırı hasar talepleri ve fiziki güvenlik riskleriyle karşılaşılabildiğini söyledi.
Bu tür olayların mesleğin doğal zorlukları olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Balta, görevi nedeniyle tehdit edilen veya teknik kanaatine müdahale edilen eksperin yaşadığı sorunun yalnızca bireysel değil, aynı zamanda sistemsel bir mesele olduğunu belirtti.
Görevlendirmelerde Can Güvenliği İstisnası Önerisi
Balta, eksper görevlendirme sistemi açısından can güvenliğinin ayrıca ele alınması gereken bir konu olduğunu ifade etti. 2026/7 sayılı Genelge kapsamında EKSİST üzerinden yapılan görevlendirmede ilk eksperin işi reddetmesi halinde ikinci eksperin atanabildiğini, ikinci eksperin de reddetmesi durumunda ise kanunda belirtilen özel haller dışında sonraki eksperin görevi kabul etmesinin zorunlu tutulduğunu hatırlattı.
Bu noktada, daha önce tehdit, hakaret veya fiziki saldırı girişiminin yaşandığı bir servise aynı eksperin yeniden görevlendirilmesi halinde ortaya çıkabilecek güvenlik riskine dikkat çeken Balta, somut ve belgelenebilir güvenlik riski bulunan durumlar için açık bir “can güvenliği istisnası” oluşturulmasını önerdi.
Balta, tehdit, fiziki saldırı girişimi veya ciddi güvenlik riski bulunan olayların kayıt altına alınması ve eksperin gerekçeli şekilde görevlendirmeyi reddedebilmesine imkân tanınması gerektiğini belirterek, konunun yalnızca görevlendirme prosedürü değil, doğrudan insan hayatı ve can güvenliği meselesi olduğunu vurguladı.
Eksper Bildirimleri Erken Uyarı Sistemine Dönüşebilir
Farklı eksperlerden, farklı dosyalarda ve farklı tarihlerde aynı kişi veya kuruluş hakkında benzer bildirimlerin gelmesi halinde bunun münferit olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Balta, bu verilerin merkezi olarak analiz edilmesinin sektörel risklerin tespitinde önemli katkı sağlayacağını ifade etti.
Eksper bildirimlerinin doğru şekilde analiz edilmesiyle suiistimalin yoğunlaştığı bölgelerin, hakkında tekrarlayan bildirimler bulunan servis veya kuruluşların, hasar tutarlarının artırılmasına yönelik yöntemlerin ve eksperlerin baskı ya da güvenlik sorunları yaşadığı alanların belirlenebileceğini söyleyen Balta, böylece bildirimlerin yalnızca bir şikâyet mekanizması olmaktan çıkarak erken uyarı sistemi ve veri temelli denetim aracına dönüşebileceğini kaydetti.
Balta, sahadan elde edilen verilerin haksız ve suiistimal kaynaklı hasarların önlenmesine katkı sağlayacağını belirterek, daha az suiistimalin daha düşük hasar maliyetleri anlamına geleceğini, bunun da sigorta primleri üzerindeki maliyet baskısının azaltılmasına katkı sunabileceğini ifade etti.
ALO 193’e Eksperlere Özel Bildirim Alanı
Balta, ALO 193 içerisinde sigorta eksperlerine özel bir bildirim alanı oluşturulmasını önerdi. Bu kapsamda eksperlerin dosya numarası, olay tarihi, ilgili kişi veya kuruluş, müdahalenin niteliği ile varsa belge, fotoğraf ve yazışmaları sisteme aktarabilmesi gerektiğini belirtti.
Bildirimlerin teknik kanaate müdahale, tehdit ve güvenlik riski, ekspertizin engellenmesi, gerçeğe aykırı hasar talebi, yedek parça tedariki, ayıplı parça ve mobil onarım süreçlerindeki sorunlar, parça değişimi ve onarım kararlarına müdahale, değişmeyen parçaların değiştirilmiş gibi gösterilmesi, belge manipülasyonu ve suiistimal şüphesi gibi açık kategoriler altında sınıflandırılabileceği ifade edildi.
Denetimde Sahanın Bilgisi Sisteme Aktarılmalı
ALO 193’ün tüketicinin korunması, hasar süreçlerinin şeffaflaştırılması ve suiistimalle mücadele açısından önemli bir adım olduğunu belirten Balta, sistemin eksperlerin saha deneyimlerinden yararlanacak şekilde genişletilebileceğini söyledi. Buna göre vatandaş şikâyetini iletirken, düzenleyici otorite denetim görevini yerine getirebilmeli, sigorta şirketleri süreçleri izleyebilmeli ve eksperler de sahada karşılaştıkları usulsüzlük, baskı, tehdit ve suiistimal girişimlerini doğrudan sisteme aktarabilmeli.
Balta, gerçek denetimin yalnızca merkezden sahayı izlemekle sınırlı olmadığını, sahanın da merkeze düzenli ve güvenilir bilgi aktarabilmesiyle mümkün olduğunu belirtti. Bu yaklaşımın ALO 193’ü yalnızca bir ihbar ve şikâyet hattı olmaktan çıkararak sigorta sektörünün sahadaki erken uyarı mekanizmalarından biri haline getirebileceğini ifade etti.
Eksperin Bağımsızlığı Sistem Tarafından Korunmalı
Eksperlerden tarafsız ve teknik gerçeklere dayalı karar vermelerinin beklendiğini hatırlatan Balta, bu bağımsızlığın korunmasının da sektörün sorumluluğu olduğunu vurguladı. Eksperin suiistimali tespit etmesi bekleniyorsa, tespit ettiği durumu güvenli ve doğrudan bir kanaldan bildirebilmesi gerektiğini belirten Balta, teknik kanaatini açıkladığı için baskı veya tehditle karşılaşan eksperlerin sistem tarafından yalnız bırakılmaması gerektiğini ifade etti.
Balta, eksperlerin korunmasının herhangi bir meslek grubuna ayrıcalık sağlamak anlamına gelmediğini; teknik gerçeğin, sigortalının, sigorta şirketlerinin, kamu yararının ve Türk sigorta sektörüne duyulan güvenin korunması anlamına geldiğini belirtti.
