Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borcu bulunan vatandaşları ilgilendiren önemli bir düzenleme meclis gündemine taşınıyor. Yakın zamanda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması beklenen kanun tasarısı, prim ödeme yükümlüsü olanlara ve geçmişte yapılandırma fırsatlarından yararlanamayan veya borçlarını ödeyemeyenlere büyük kolaylık sağlamayı hedefliyor. Bu yeni yasal düzenleme ile 1 Ocak 2017 tarihinden önceye ait olup, vadesi geçmiş genel sağlık sigortası primleri ile bunların gecikme cezası ve gecikme zammı gibi feri alacaklarının tamamının tahsilinden vazgeçilecek.
Genel Sağlık Sigortası Kapsamı ve Prim Yükümlülüğü
Türkiye’de çalışanlar, emekliler ve bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri zorunlu olarak genel sağlık sigortası sistemine dahildir. Ancak çalışan olmayan, herhangi bir sigortalılık statüsü bulunmayan veya 18 yaşını doldurduktan sonra öğrenimine devam etmeyen (lise sonrası üniversiteye gitmeyen 20 yaş üstü bireyler dahil) kişiler de GSS kapsamındadır. Bu kişilerin devlet tarafından sunulan sağlık hizmetlerinden faydalanabilmesi için primlerini kendileri ödemesi gerekmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu durumdaki bireyleri otomatik olarak GSS sistemine dahil etmekte ve bu durum ödenmeyen primler için borç oluşmasına neden olmaktadır.
GSS primi tutarı, sigortalının gelir durumuna göre belirlenir. Aylık geliri brüt asgari ücretin üçte birinin üzerinde olanlar, asgari ücretin yüzde 6’sı oranında GSS primi ödemekle yükümlüdür. Örneğin, 2026 yılı için ödenmesi gereken aylık sağlık primi 1.981 lira, yıllık toplam tutar ise 23.781 lira olarak belirlenmiştir. Bu primleri düzenli ödeyen bireyler, devletin sağlık hizmetlerinden tam kapsamlı olarak yararlanabilir. Prim ödeme yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler için ise SGK tarafından prim borcu ve bu borca ek olarak gecikme zammı ile gecikme cezası uygulanmaktadır.
Prim Borçlarına İlişkin Af Detayları ve Gelir Testi İmkanı
Beklenen yasa tasarısı kapsamında, 1 Ocak 2017 tarihinden önceki dönemlere ait ödenmemiş tüm GSS primleri ile gecikme cezası ve zammı tamamen silinecektir. Ancak, kanunun yayımlandığı tarihe kadar söz konusu süreler için ödenmiş olan primlerin iadesi veya herhangi bir mahsubu söz konusu olmayacaktır. Bu düzenleme ile, 2017 yılı öncesine ait tüm GSS prim borçları affedilmiş olacaktır.
Primlerini ödeme güçlüğü çeken ve borçları affa uğramayan diğer dönemler için de bir imkan bulunmaktadır: Gelir testi. Hane içinde kişi başına düşen aylık geliri brüt asgari ücretin üçte birinin altında olanlar, gelir testine tabi tutularak GSS prim borçlarının silinmesini ve primlerinin devlet tarafından karşılanmasını sağlayabilir. Bu test sonucunda gelir seviyesi düşük çıkan bireylerin tüm borçları silinir ve sağlık hizmetlerinden hiçbir prim ödemeksizin faydalanmaları sağlanır. Gelir testi başvuruları, ikamet edilen yerdeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları’na yapılmalıdır.
