Sigortacılık ve sosyal güvenlik mevzuatında yapılan kapsamlı düzenlemelerle birlikte, engelli sigortalıların emekliliğe hak kazanma koşullarında stratejik değişikliklere gidildi. 2026 yılı itibarıyla tam olarak hayata geçen bu yeni sistem, özellikle 1 Ekim 2008 öncesinde sigorta girişi olan ancak 15 Ocak 2025 tarihinden sonra emeklilik talebinde bulunan vatandaşları doğrudan etkiliyor. Yapılan düzenlemenin en temel amacı, vergi indirimi belgesiyle yürütülen süreci doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Sağlık Kurulları bünyesine taşıyarak tek bir standart oluşturmaktır.
Yeni uygulama kapsamında engelli sigortalıların emeklilik hakları, engel oranlarına göre kademelendirilmiş durumdadır. Buna göre; yüzde 40 ile 49 arasında engelliliği bulunan sigortalılar 18 yıl çalışma süresi ve 4100 prim günü şartıyla emekli olabilirken, yüzde 50 ile 59 arasında engeli olanlar 16 yıl çalışma süresi ve 3700 prim günü ile bu hakka kavuşabiliyor. Yüzde 60 ve üzeri engeli bulunan sigortalılar için ise emeklilik kriteri 15 yıl sigortalılık süresi ve 3700 prim günü olarak belirlenmiştir. Bu yeni şartlar, geçmiş dönemdeki vergi indirimi esaslı değerlendirmelerin yerini alarak “çalışma gücü kaybı oranı” temelli bir modele geçişi simgeliyor.
Düzenlemenin dikkat çeken bir diğer boyutu ise “kontrol muayenesi” ve emekli aylıklarının sürekliliği ile ilgilidir. Mevcut sistemde emekli olanların kazanılmış hakları genel olarak korunsa da, süreli raporu olanlar veya raporu denetime tabi tutulanlar için yeni oranlar üzerinden değerlendirme yapılabilmektedir. Yapılan muayeneler sonucunda engel oranının yüzde 40’ın altına düştüğü veya yeni belirlenen prim ve yıl şartlarının sağlanamadığı tespit edilen sigortalıların emekli aylıkları kesilme riskiyle karşı karşıya kalabilmektedir. Ancak mevzuat, aylığı kesilen sigortalılara SGK’ya itiraz etme ve il sağlık müdürlükleri aracılığıyla hakem hastanelere sevk edilerek raporlarını yeniden inceletme hakkı tanımaktadır.
Bu süreçte sigortalıların en çok dikkat etmesi gereken husus, 2025 yılından itibaren artık vergi dairelerinden alınan yazıların emeklilik için tek başına yeterli kabul edilmemesidir. Tüm süreç artık SGK bünyesindeki kurullar tarafından şeffaflık ve uyum ilkeleri doğrultusunda yönetilmekte; raporların güncelliği ve çalışma gücü kaybı kriterleri titizlikle incelenmektedir. Sosyal güvenlik uzmanları, emeklilik planı yapan engelli vatandaşların mevcut prim günlerini ve sigortalılık sürelerini bu yeni tabloya göre kontrol etmelerinin kritik önem taşıdığını vurgulamaktadır.
